راهنمای انتخاب مخزن آب مناسب برای ساختمان؛ چه حجمی بخریم ؟
راهنمای انتخاب مخزن آب مناسب ساختمان بر اساس تعداد ساکنین، میزان مصرف و فضای نصب؛ همراه با نکات مهم برای انتخاب ظرفیت، نوع و ابعاد مناسب مخزن
راهنمای انتخاب مخزن آب مناسب برای ساختمان؛ چه حجمی بخریم؟
افت فشار یا قطعی آب، مخصوصاً در ساختمانهای چندطبقه، باعث شده استفاده از مخزن ذخیره آب ساختمان اهمیت بیشتری پیدا کند. اما یکی از اولین سؤالها هنگام خرید این است:
برای ساختمان ما مخزن چند لیتری مناسب است؟
انتخاب مخزن فقط به تعداد طبقات بستگی ندارد. تعداد ساکنین، تعداد واحدها، مدتزمان ذخیره موردنیاز، فضای نصب و نوع مخزن همگی باید در نظر گرفته شوند.
در این راهنما از آریا تأسیسات، مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم چگونه ظرفیت و مدل مناسب مخزن آب ساختمان را انتخاب کنیم.
چرا انتخاب ظرفیت مخزن مهم است؟
اگر مخزن کوچکتر از نیاز ساختمان انتخاب شود، در زمان افت فشار یا قطعی آب، ذخیره موجود ممکن است خیلی زود تمام شود. در مقابل، خرید مخزنی بسیار بزرگتر از نیاز نیز فضای بیشتری اشغال میکند و هزینه خرید و نصب را افزایش میدهد.
بنابراین بهتر است قبل از خرید، ابتدا مصرف تقریبی ساختمان محاسبه شود.
محاسبه حجم مخزن آب ساختمان
یکی از روشهای متداول محاسبه، استفاده از تعداد ساکنین و میزان مصرف روزانه است:
حجم موردنیاز = تعداد افراد × مصرف روزانه هر نفر × مدت ذخیره موردنظر
در مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان، برای برخی ساختمانهای مسکونی، ذخیره ۱۲ ساعت مصرف بر مبنای ۱۵۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانهروز مطرح شده است.
برای مثال اگر ساختمانی ۲۰ نفر ساکن داشته باشد:
۲۰ × ۱۵۰ = ۳۰۰۰ لیتر مصرف روزانه مبنا
اگر هدف تأمین حدود ۱۲ ساعت مصرف باشد:
۳۰۰۰ ÷ ۲ = ۱۵۰۰ لیتر
بنابراین مخزن حدود ۱۵۰۰ لیتر میتواند مبنای اولیه محاسبه باشد. البته شرایط واقعی ساختمان، میزان قطعی آب، الگوی مصرف و الزامات طراحی تأسیسات نیز باید بررسی شوند.
چه حجمی برای چند واحد مناسب است؟
برای یک برآورد اولیه میتوان از تعداد ساکنین استفاده کرد. مثلاً با فرض متوسط ۴ نفر برای هر واحد و مبنای ۱۵۰ لیتر مصرف روزانه برای هر نفر، جدول تقریبی زیر به دست میآید. این اعداد پیشنهاد قطعی مهندسی نیستند و برای انتخاب اولیه کاربرد دارند.
بنابراین تعداد واحد بهتنهایی معیار دقیقی نیست. ممکن است یک ساختمان ۶ واحدی ۱۲ نفر و ساختمان دیگری با همان تعداد واحد ۲۵ نفر ساکن داشته باشد.
مخزن عمودی بهتر است یا افقی؟
بعد از تعیین ظرفیت، باید شکل مخزن را براساس محل نصب انتخاب کنید.
مخزن عمودی معمولاً سطح کمتری از کف را اشغال میکند و در مکانهایی که محدودیت ارتفاع ندارند انتخاب مناسبی است.
مخزن افقی ارتفاع کمتری دارد و برای مکانهایی مانند پارکینگ، موتورخانه یا فضاهایی که سقف کوتاهتری دارند مناسبتر است.
مخزن عمودی کوتاه نیز حد وسط این دو گزینه محسوب میشود؛ قطر بیشتری دارد اما ارتفاع آن نسبت به مخزن عمودی معمولی کمتر است.
مدلهای دیگری مانند مخازن مکعبی، کتابی یا زیرپلهای نیز برای فضاهای محدود وجود دارند.
چرا مخزن سه لایه برای آب ساختمان مناسب است؟
برای ذخیره آب مصرفی ساختمان، مخزن پلیاتیلن سه لایه یکی از گزینههای رایج است.
لایه میانی این مخازن به کاهش عبور نور به داخل مخزن کمک میکند. از آنجا که نور یکی از عوامل مؤثر در رشد جلبک است، جلوگیری از ورود نور اهمیت زیادی در نگهداری آب دارد.
البته سه لایه بودن بهتنهایی کافی نیست؛ مخزن مورد استفاده برای آب شرب باید از مواد مناسب و دارای مشخصات بهداشتی مرتبط با این کاربرد تولید شده باشد.
محل نصب مخزن را قبل از خرید اندازه بگیرید
یکی از اشتباهات رایج این است که ابتدا مخزن خریداری شود و بعد مشخص شود از درِ موتورخانه یا پارکینگ عبور نمیکند!
قبل از سفارش، حتماً این موارد را اندازه بگیرید:
- طول، عرض و ارتفاع فضای نصب
- عرض و ارتفاع در ورودی
- مسیر انتقال مخزن تا محل نصب
- فضای لازم برای اتصالات و شیرآلات
- فضای دسترسی به درب مخزن برای بازدید و شستوشو
همچنین محل قرارگیری مخزن باید مناسب و ایمن باشد و مخزن روی سطحی صاف، تراز و متناسب با وزن مخزن پر نصب شود. مقررات تأسیسات به محل نصب مخزن و جلوگیری از قرارگیری آن در معرض منابع احتمالی آلودگی نیز توجه دارد.
آیا مخزن آب بدون پمپ کافی است؟
مخزن وظیفه ذخیره آب را دارد و پمپ وظیفه تأمین فشار مناسب آب را بر عهده میگیرد.
بنابراین در بسیاری از ساختمانهای چندطبقه، سیستم کامل شامل مواردی مانند مخزن ذخیره، پمپ آب، تجهیزات کنترل پمپ، شیرآلات و اتصالات مربوطه خواهد بود.
انتخاب پمپ نیز باید بر اساس ارتفاع ساختمان، تعداد واحدها، میزان مصرف و فشار موردنیاز انجام شود؛ بنابراین نباید صرفاً براساس حجم مخزن، قدرت پمپ را انتخاب کرد.
یک مخزن بزرگ یا چند مخزن کوچک؟
در بعضی ساختمانها استفاده از دو یا چند مخزن موازی بهتر از یک مخزن بسیار بزرگ است.
این روش میتواند انتقال مخازن به محل نصب را آسانتر کند و هنگام سرویس یا شستوشوی یکی از مخازن، انعطاف بیشتری ایجاد کند.
در منابع مرتبط با مبحث شانزدهم نیز برای ظرفیتهای بالاتر از ۴۰۰۰ لیتر، استفاده از حداقل دو مخزن موازی مطرح شده است تا هنگام تعمیر یا تمیزکردن یکی از مخازن، امکان ادامه تأمین آب وجود داشته باشد.
جمعبندی؛ چه مخزنی برای ساختمان بخریم؟
برای انتخاب بهترین مخزن آب ساختمان ابتدا تعداد واقعی ساکنین و مدت ذخیره موردنیاز را مشخص کنید. سپس ظرفیت تقریبی مخزن را محاسبه و فضای نصب را دقیق اندازهگیری کنید.
بعد از مشخص شدن ظرفیت، میتوانید بین مخزن عمودی، عمودی کوتاه، افقی یا سایر مدلهای مناسب فضای محدود انتخاب کنید.
برای ذخیره آب مصرفی نیز استفاده از مخزن پلیاتیلن چندلایه مناسب آب شرب، در صورت داشتن الزامات بهداشتی لازم، گزینه مناسبی است.
در نهایت برای ساختمانهای بزرگ یا سیستمهایی که پمپ و بوسترپمپ دارند، بهتر است ظرفیت مخزن و تجهیزات آبرسانی بهصورت یک مجموعه محاسبه شوند .
